Ngồi thiền cho người mới: tư thế, hơi thở và cách bắt đầu
Tóm tắt: Người mới nên ngồi lưng thẳng mà thư giãn, đếm hơi thở từ một đến mười rồi lặp lại, quên số thì bắt đầu lại; khi đã quen thì chỉ theo dõi hơi thở. Hãy bắt đầu với 5 đến 10 phút mỗi ngày; đều đặn quan trọng hơn ngồi lâu.
Thiền không phải là làm cho đầu óc trống rỗng. Ở bước đầu, thiền đơn giản là tập biết rõ mình đang thở vào, thở ra, và nhẹ nhàng đưa tâm trở về mỗi khi nó chạy đi nơi khác.
Ngồi thiền tư thế nào?
- Ngồi kiết già, bán già, xếp bằng trên gối, hoặc ngồi ghế với hai bàn chân chạm đất. Tư thế nào cũng được, miễn lưng thẳng mà không gồng.
- Hai tay đặt nhẹ lên đùi hoặc chồng lên nhau trước bụng.
- Vai buông lỏng, cằm hơi thu vào, mắt khép hờ hoặc nhìn xuống phía trước.
Đếm hơi thở
Với người mới, đếm giúp tâm có chỗ bám. Thở vào, thở ra, đếm “một”; hơi tiếp theo đếm “hai”, cứ thế đến mười rồi quay lại một. Nếu đang đếm mà quên mất mình ở số nào, cứ bắt đầu lại từ một. Chuyện đó rất bình thường.
Theo dõi hơi thở
Khi đã đếm khá đều, bạn có thể bỏ đếm và chỉ theo dõi hơi thở: cảm nhận luồng khí ở cửa mũi, hoặc bụng phồng lên, xẹp xuống. Đừng cố thở dài hay sâu hơn; cứ để hơi thở tự nhiên và chỉ cần biết nó.
Tâm cứ nghĩ lung tung thì làm sao?
Suy nghĩ sẽ liên tục nổi lên. Đừng bực mình hay cố đè nén. Chỉ cần nhận ra “mình vừa nghĩ sang chuyện khác” rồi nhẹ nhàng quay lại hơi thở. Mỗi lần quay lại như vậy chính là một lần tập.
Nên ngồi thiền bao lâu?
- Bắt đầu với 5 đến 10 phút mỗi ngày, đều đặn quan trọng hơn ngồi lâu.
- Nếu chân tê hoặc đau, cứ đổi tư thế chậm rãi, có ý thức.
- Kết thúc bằng vài hơi thở sâu, xoa nhẹ hai tay, hai chân rồi mới đứng dậy.
Nếu muốn tu tập sâu hơn, bạn nên tìm một đạo tràng hoặc vị thầy hướng dẫn. Thiền giúp thư giãn nhưng không thay thế việc điều trị khi bạn gặp vấn đề sức khỏe tinh thần.
Nguồn tham khảo
Bài viết do Chùa An Lạc tóm lược và biên soạn lại, tham khảo từ các bài sau:
- Đếm hơi thở và theo dõi hơi thở (Phép lạ của sự tỉnh thức) · Làng Mai
- Hướng dẫn thực tập thiền căn bản: Quán niệm hơi thở · Thư Viện Hoa Sen
- Cách ngồi thiền đúng phương pháp · Thư Viện Hoa Sen
Bài viết mang tính phổ thông và có thể khác nhau giữa các truyền thống. Khi cần hiểu sâu, xin tham vấn chư Tăng Ni hoặc thầy cô hướng dẫn.